Altium Designer که قبلاً با نام پروتل Protel شناخته میشد یک بسته نرمافزاری اتوماسیون طراحی برد مدار چاپی (PCB) و الکترونیکی برای بردهای مدار چاپی است. این نرمافزار توسط شرکت نرمافزاری Altium Limited توسعه داده شده است. Altium Designer به عنوان بخشی از راهکارهای پلتفرم Altium Develop و Altium Agile ارائه میشود.
یکی از سوالات متداول همواره این است که کدام نسخه ی آلتیوم دیزاینر Altium Designer برای طراحی مناسب است؟ این سوال را دو گروه مطرح می کنند. گروه اول کسانی اند که با آلتیوم نسخه های خیلی پایین تر یا حتی پروتل ۹۹ کار کرده اند و در آن حرفه ای اند و حالا قصد به استفاده از نسخه های فعلی دارند. گروه دوم هم دوستان تازه کارند. یعنی برای اولین بار می خواهند از آلتیوم استفاده کنند.
در جواب بطور خلاصه میتوان گفت با هر نسخه از این نرم افزارحتی نسخه های قدیمی بدلیل اینکه یک ابزار حرفه ای در طراحی PCB مدارات الکترنیک بوده است و در قبل هم قیمت بالایی داشته اند هم اکنون نیز می توان کار نمود و یک کار حرفه ای تولید نمود ولی امکانات جهت تسهیل کارطراحی از نسخه های پایین به بالا افزایش یافته است بطوریکه در جدیدترین ورژن آن امکانات کار گروهی یا تیم ورک به آن اضافه شده است و نکته دیگری که میبایست در نظر داشت از ورژن ۱۸ به بالا نرم افزار سنگین شده و داشتن PC ها یا لبتاپ ها یی با امکانات سخت افزاری(از جمله هارد SSD و رم ۸ گیگ) و نرم افزاری (نظیر استفاده از ویندوز ۱۰ به بالا) برای جلوگیری از کندی کار ضروری میباشد در ادامه تاریخچه و سیر تحول این نرم افزار آورده شده است:
تاریخچه:
ریشههای Altium Designer به سال ۱۹۸۵ برمیگردد که توسط شرکت Altium Limited که در آن زمان Protel Systems Pty Ltd نام داشت به عنوان ابزاری برای طراحی PCB برای MS-DOS با نام Protel PCB که بعدها به Autotrax و Easytrax تبدیل شد راهاندازی شد.
Altium Designer رسماً توسط Altium در سال ۲۰۰۵ راهاندازی شد. در ابتدا فقط در استرالیا فروخته میشد و Protel PCB از سال ۱۹۸۶ توسط HST Technology به صورت بینالمللی به بازار عرضه شد این محصول از سال ۱۹۸۶ در ایالات متحده، کانادا و مکزیک در دسترس قرار گرفت و توسط شرکت ACCEL Technologies, Inc مستقر در سن دیگو، با نام Tango PCB به بازار عرضه شد. در سال ۱۹۸۷، Protel ویرایشگر نمودار مدار Protel Schematic را برای DOS راهاندازی کرد.
در سال ۱۹۹۱، پروتل نرمافزارهای Advanced Schematic و Advanced PCB 1.0 را برای ویندوز منتشر کرد و پس از آن Advanced Schematic/PCB 2.x , Advanced Schematic/PCB 3.x
را منتشر کرد. در سال ۱۹۹۸، پروتل ۹۸ تمام اجزا، از جمله Advanced Schematic و Advanced PCB را در یک محیط ادغام کرد. پروتل ۹۹ در سال ۱۹۹۹ اولین تجسم سه بعدی یکپارچه از مونتاژ PCB را معرفی کرد. پس از آن، Protel 99 SE در سال ۲۰۰۰ عرضه شد Protel DXP در سال ۲۰۰۳، Protel 2004 در سال ۲۰۰۴ و Altium Designer 6.0 در سال ۲۰۰۵ منتشر شدند
نسخه ۶.۸ نرمافزار Altium Designer در سال ۲۰۰۷ اولین نرمافزاری بود که تجسم سهبعدی و بررسی فاصله بردهای مدار چاپی (PCB) را مستقیماً در ویرایشگر PCB ارائه داد در سال ۲۰۰۱، این شرکت نام Altium Limited را برای خود برگزید.
در سال ۲۰۰۸، Altium Designer ادغام مستقیم با فرمتهای فایل CAD مکانیکی STEP را اضافه کرد و امکان پیوند پویا بین محیط طراحی PCB و نرمافزار MCAD خارجی را فراهم کرد. نسخه ۱۰ که در سال ۲۰۱۱ منتشر شد، قابلیتهای مدیریت دادههای محصول را معرفی کرد.Altium Designer 2013 این پلتفرم را برای شرکای شخص ثالث و یکپارچهسازان سیستم باز کرد.
Altium Designer 18 که در سال ۲۰۱۸ منتشر شد، معماری ۶۴ بیتی، قابلیت طراحی چندبرد و یک سیستم مدیریت لیست مواد اولیه بازطراحی شده را معرفی کرد. Altium Designer 19 که در سال ۲۰۱۸ منتشر شد، قابلیت اتصال به Altium 365 ، پلتفرم مبتنی بر ابر این شرکت برای همکاری چند دامنهای و اشتراکگذاری اطلاعات در زمان واقعی، را اضافه کرد.
در سال ۲۰۲۱، آلتیوم پیشنهاد خرید شرکت نرمافزاری اتودسک را که پیش از این ابزار EAGLE را در سال ۲۰۱۶ خریداری کرده بود، رد کرد و آلتیوم را تقریباً ۵.۰۵ میلیارد دلار استرالیا ارزشگذاری کرد. در فوریه ۲۰۲۴، رنساس الکترونیکس موافقت کرد که آلتیوم را با قیمت تقریبی ۵.۹ میلیارد دلار آمریکا خریداری کند. این خرید در آگوست ۲۰۲۴ تکمیل شد و آلتیوم را به یک شرکت تابعه کاملاً متعلق به رنساس تبدیل کرد.
از سال ۲۰۲۵، آلتیوم سه راهکار پلتفرم مبتنی بر اشتراک را که بر اساس فناوری موجود خود ساخته شده بود، معرفی کرد
Altium Discover, Altium Develop, Altium Agile
توسعه آلتیوم
نمایانگر سطح طراحی و همکاری حرفهای پلتفرم Altium است. این نرمافزار، Altium Designer و Altium 365 را در یک چارچوب واحد برای توسعه پیشرفته محصولات الکترونیکی گرد هم میآورد و تیمهای چندرشتهای را قادر میسازد تا با همکاری یکدیگر، قطعات را مدیریت کرده و طرحهایی را برای تولید آماده کنند. Develop برای تیمهای مهندسی حرفهای که سختافزارهای آماده تولید میسازند و به محیطهای طراحی قوی، همکاری ساختاریافته و ادغامهای سطح سیستمی که حوزههای الکتریکی، مکانیکی و تولیدی را به هم متصل میکنند، نیاز دارند، طراحی شده است
آلتیوم اجایل
Altium Agile مدیریت فرآیند و تنظیم گردش کار در سطح سازمانی را برای سازمانهایی که سیستمهای سختافزاری پیچیده میسازند، ارائه میدهد. این پلتفرم Altium را گسترش میدهد تا همکاری کنترلشده و چند تیمی و دید کامل در عملیات مهندسی را امکانپذیر کند
. Altium Agile از طریق دو نسخه ارائه میشود: Agile Teams، که برای شرکتها و گروههای کاری کوچکتر که با پیچیدگی فزایندهای در توسعه الکترونیک مواجه هستند طراحی شده است، و Agile Enterprise، که برای شرکتهای بزرگتر و به شدت تحت نظارت که نیاز به ادغامهای عمیقتر، انطباق دقیق و حاکمیت در سطح سازمانی دارند، مناسب است.
فرمتهای فایل
نرمافزار Altium Designer از ایمپورت و اکسپورت فرمتهای مختلف فایل تبادل داده PCB و CAD پشتیبانی میکند. فرمتهای فایل بومی این ابزار، فرمتهای فایل دودویی *.SchDoc و *.PcbDoc هستند.
همچنین میتواند فرمتهای فایل AutoCAD *.dwg/*.dxf و ISO 10303-21 STEP را ایمپورت و اکسپورت کند.

مروری کلی بر سیر تحولات این نرم افزار در نسخه های گوناگون:
از Protel 99 به Altium DXP
از تغییرات اساسی می توان به افزودن امکانات سه بعدی، Polygon از نوع Solid و همچنین مس هایی از نوع Solid Region که می توانید به طور آزاد به هر شکلی مس بکشید، اشاره کرد .
امکانات جالب توجهی مثل union و clipboard و snippet و بسیاری از نکات جذاب و کاربردی دیگر نظیر multi-routing و امکانات متنوع برای select کردن که سرعت شما را در طراحی به شدت افزایش می دهد.
افزودن ابزار بسیار قدرتمند IPC footprint wizard که فوت پرینت قطعات شما را مطابق بالاترین استانداردهای موجود و بسیار اصولی طراحی می کند.
تحولات آلتیوم از نسخه ۹ تا ۱۳
سیر تحولات اساسی Altium Designer از نسخه ی ۹ به بعد آغاز شده و در هر نسخه شاهد بهبودها و امکانات گوناگونی بوده ایم
برای بردهای چند لایه استفاده از viaو pad هایی که در هر لایه به شکلی متفاوت باشند از نسخه ی ۱۰ ایجاد شد.
همچنین امکان کار کردن چند کاربر بر روی یک پروژه به طور همزمان. بسیاری از تحولات نسخه ۱۳ برمی گردد به رفع ایرادهای نسخه های پیشین.
تحولات Altium Designer 14
بهبود کشیدن مسیرهای دیفرانسیلی و رفع ایرادهای مربوط به نمایش transparancy
تحولات بسیاری در نسخه ی ۱۴.۳.۹ ایجاد شد، نظیر قطعات Jumper و همچنین گرفتن خروجی Step از فایل که در نسخه های پیشین هیچ یک وجود نداشت. افزودن بسیاری از پکیج های جدید در IPC footprint wizard بهبود ابزار length tuning و امکان تغییر دادن پس از ایجاد و این تحولات در نسخه ۱۴ بسیار زیاد بود و تا نسخه ۱۴.۳.۲۰ ادامه یافت.
تحولات Altium Designer 15
– امکانات high speed در این نسخه بهتر شدند، مثل محاسبه طول دقیق مسیرکشی
– امکانات بهتر در رسم polygon
اگر به دنبال تغییر اندازه ی solder mask به طور دلخواه هستید و همچنین تنظیم solder mask از مرکز، در این نسخه این امکانات لحاظ شده است.
– پدهایی با سوراخ چهار گوش که اصولا با پانج این سوراخها زده می شوند.
– بهبود امکانات در بوردهای با تنوع مونتاژ یا variants
– پشتیبانی از فرمت های بیشتر در import و export
– وارد کردن فایلهای orcad 16
– و بسیاری از بهبودها و امکانات دیگر که در نسخه های پیشین نمی دیدید.
تحولات Altium Designer 16
– افزودن ابزار قدرتمند برای تعامل با solidwork
– برای بردهای فرکانس بالا، امکان xsignal برای نت هایی که به نقاط مختلفی وصل اند یا سر راهشان مقاومت و قطعات دیگر وجود دارد.
– ابزار draftsman برای ایجاد مستندات ساخت و …
– جدول ماتریسی برای clearance
تحولات Altium Designer 17
تحول اساسی و انقلابی در رابط کاربری که این تصمیم بسیار بزرگی برای آلتیوم بود. خداحافظی با dialog box های متعدد
– بهبود امکان active route که می توانید در این نسخه خیلی جدی به آن فکر کنید.
– امکان داشتن چند بورد به شکل multi-board در یک پروژه
– امکانات بهتر برای rigid-flex
تحولات Altium Designer 18
که در سال ۲۰۱۸ منتشر شد، معماری ۶۴ بیتی، قابلیت طراحی چندبرد و یک سیستم مدیریت لیست مواد اولیه بازطراحی شده را معرفی کرد
تحولات Altium Designer 19
که در آخر سال ۲۰۱۸ منتشر شد، قابلیت اتصال به Altium 365 ، پلتفرم مبتنی بر ابر این شرکت برای همکاری چند دامنهای و اشتراکگذاری اطلاعات در زمان واقعی، را اضافه کرد.
– تحول اساسی در محاسبه امپدانس و stackup
– بهبود امکانات طراحی rigid-flex
از سال ۲۰۲۵، آلتیوم سه راهکار پلتفرم مبتنی بر اشتراک را که بر اساس فناوری موجود خود ساخته شده بود، معرفی کرد
Altium Discover, Altium Develop, Altium Agile
Altium Designer و Altium 365 همچنان به عنوان پلتفرم طراحی و ابری زیربنایی عمل میکنند و هر راهکار، سطوح مختلفی از دسترسی به آن ابزارها و قابلیتها را در قالب پیشنهادهای اشتراکی طبقهبندیشده ارائه میدهد. ویژگیها Altium Designer دیگر به عنوان یک محصول مستقل ارائه نمیشود و در عوض به عنوان بخشی از راهکارهای پلتفرم Altium Develop و Altium Agile در دسترس است. این نرمافزار با چندین توزیعکننده قطعات از طریق پلتفرم Octopart برای دسترسی به دادههای سازنده، اطلاعات موجودی، وضعیت چرخه عمر و اطلاعات فنی اضافی که در برگههای اطلاعات قطعات موجود نیست، ادغام میشود. همچنین دارای ویرایش سهبعدی تعاملی برد و خروجی گرفتن از طرح به فرمتهای فایل MCAD مانند STEP است. کاربران میتوانند انواع مختلفی از طرحها، از جمله PCB های سفت و سخت چند لایه با تعداد لایههای بالا، PCB های سفت و سخت، مدارهای چاپی انعطافپذیر و طرحهای تخصصیتر مانند PCB های با پشت فلزی یا سرامیکی را ایجاد کنند.
منابع:
- “Public Release Notes for Altium Designer”.
- “Nick Martin .: SemiEngineering.com”. semiengineering.com. Archived from the original on 2017-12-07. Retrieved ۲۰۱۷-۱۲-۰۶.
- Jump up to: TangoPCB. Tango-PCB 3.12. ACCEL Technologies, Inc. 1987-12-01 [1986].
It was originally written in 1985 by Nick Martin, of Australia, and sold under the name of PROTEL-PCB. In 1986, ACCEL Technologies, Inc., of San Diego, California, acquired marketing and support responsibilities for the product in the U.S., Canada and Mexico. […] The reference manual was re-written for the American market. ACCEL markets the product under the name Tango-PCB.
- “History – PCB Design Tools – EDA Software”. Archived from the original on 2018-04-15.
- “Meandering musings on Altium’s bold and exciting move to Shanghai”. EE Times. Retrieved ۲۰۲۵-۱۲-۰۳.
- “Additional info with regard to the latest in Altium’s unified electronics design solution”. EE Times. 2008-05-28. Retrieved ۲۰۲۵-۱۲-۰۳.
- “Altium 10 adds PDM, forums, clouds, and features”. EDN. 2011-03-24. Retrieved ۲۰۲۵-۱۲-۰۳.
- “Altium Designer 2013 is available now!”. EE Times. 2013-07-02. Retrieved ۲۰۲۵-۱۲-۰۳.
- “Altium updates PCB design software”. EDN. 2018-12-24. Retrieved ۲۰۲۵-۱۲-۰۳.
- “What does Renesas’ acquisition of PCB toolmaker Altium mean?”. EDN. 2024-02-16. Retrieved ۲۰۲۵-۱۲-۰۳.
- “Renesas Completes Altium Acquisition”. EE Times. 2024-08-01. Retrieved ۲۰۲۵-۱۲-۰۳.
- Jump up to: “Altium Develop | Tools & Software for Creating Electronics Products”. www.altium.com. Retrieved ۲۰۲۵-۱۱-۱۳.
- “Altium to Unveil Three Industry Solutions at Electronica 2024”. Engineering.com. 2024-10-25. Retrieved ۲۰۲۶-۰۴-۰۷.
- “Altium Designer links to Premier Farnell’s DesignLink”. EE Times. Retrieved ۲۰۱۰-۰۹-۰۸.
- “CAD links to disty databases gain momentum”. EE Times. Archived from the original on 2020-08-12. Retrieved ۲۰۱۰-۰۹-۰۸.
- “Altium releases 3D PCB visualization”. EE Times. Archived from the original on 2012-09-29. Retrieved ۲۰۱۰-۰۹-۰۶.
- “Round up: PCB design software”. EDN. 2013-11-25. Retrieved ۲۰۲۶-۰۴-۰۷.
- “Altium’s 3-D PCB toolset eases rigid-flex design”. EDN. 2013-10-20. Retrieved ۲۰۲۶-۰۴-۰۷.
- “Altium Develop | Tools & Software for Creating Electronics Products”. www.altium.com. Retrieved ۲۰۲۵-۱۱-۱۳.
- “Altium Agile | Empower Agile Electronics Development”. www.altium.com. Retrieved ۲۰۲۵-۱۱-۱۳.
- Jump up to: “Interfacing to Other Design Tools from Altium Designer – Altium Designer 22 User Manual – Documentation”. Altium.com. Archived from the original on 2024-03-08. Retrieved ۲۰۲۲-۱۱-۲۵.
- “Altium Design Software Import-Export Support – Altium Designer 22 User Manual – Documentation”. Altium.com. Archived from the original on 2023-12-01. Retrieved ۲۰۲۲-۱۱-۲۵